Op 21 maart presenteerde het Promovendi Netwerk Nederland tijdens een symposium hun rapport Four Years of Contract, Five+ Years of Work: Factors Hindering and Supporting a Timely PhD Completion. Het was een scherpe, goed onderbouwde presentatie, gevolgd door een levendige paneldiscussie onder leiding van Joeri Tijdink. De panelleden waren Marie-José van Tol, Israel Carrete, Andrea Kis en Anke Hammerschlag.
De inzichten zijn waardevol – maar helaas niet nieuw.
De urgentie is hoog
De mediane duur van een promotietraject in Nederland is inmiddels ruim vijf jaar, terwijl het gros van de contracten slechts vier jaar duurt. Dat betekent dat veel promovendi hun proefschrift in hun eigen tijd afronden, vaak terwijl ze al een nieuwe baan hebben of kampen met financiële onzekerheid. Het rapport maakt glashelder: de oorzaken zijn complex en liggen zowel op structureel, begeleidend als persoonlijk vlak.
Het rapport pleit terecht voor realistischer projectplanning, betere begeleiding, heldere verwachtingen en institutionele steun. Daarmee wordt het fundament gelegd voor een gezonde en haalbare promotieomgeving.
De belangrijkste bevindingen op een rij
- Projectplanning en haalbaarheid
Veel projecten zijn bij aanvang al onhaalbaar binnen vier jaar – zeker als dataverzameling nodig is. Opstarttijd en afronding worden structureel onderschat. - Kwaliteit van begeleiding
Goede begeleiding vraagt om vertrouwen, structuur en tijdige feedback. Ontbreekt dat, dan stagneert het traject. - Mismatch tussen formele en informele verwachtingen
Begeleiders of afdelingen stellen vaak impliciet hogere eisen dan formeel vereist is. Dit leidt tot onzekerheid en uitloop. - Eigenaarschap promovendus
Zelf regie nemen is een bewezen succesfactor. Maar dat vraagt om duidelijke verwachtingen en een veilige, ondersteunende omgeving. - Steunende omgeving
Promovendi floreren bij sociale, emotionele en praktische steun – binnen én buiten de universiteit. Vooral internationale en buitenpromovendi blijven hierin vaak onderbelicht. - Spanning tussen ontwikkeling en afronding
Professionele ontwikkeling en het afronden van het proefschrift kunnen elkaar bijten. Balans is cruciaal.
De aanbevelingen van PNN
- Reserveer structureel tijd voor opstart én afronding
- Maak begeleiders en graduate schools mede-verantwoordelijk
- Bespreek vanaf het begin heldere criteria voor ‘af’
- Investeer in de kwaliteit van begeleiding
Het is tijd voor structurele actie
Wat mij vooral opviel tijdens het symposium: veel van deze inzichten zijn al jaren bekend. Al in 2018 (!) publiceerde ik een artikel naar aanleiding van mijn onderzoek onder 430 promovendi. De conclusies kwamen sterk overeen:
- Screen op veerkracht
- Leid begeleiders beter op
- Investeer in procesbegeleiding
- Stimuleer peer contact
- Geef promovendi de ruimte om zelf begeleiding en scholing in te kopen
In 2019 zoomde ik in op buitenpromovendi – een groep die in het PNN-rapport helaas ondervertegenwoordigd bleef. Wat bleek? Buitenpromovendi zijn vaak zeer gemotiveerd, maar vinden binnen de universiteit onvoldoende ondersteuning. Ze willen meer feedback, beter contact en concrete begeleiding in het promotieproces.
Procesbegeleiding is onmisbaar
Wat promovendi nodig hebben is niet alleen vakinhoudelijke begeleiding, maar ook iemand die het proces bewaakt. Die hen leert: hoe richt je je tijd in? Hoe ga je om met tegenslag? Hoe blijf je gemotiveerd? Hoe stel je grenzen?
Tijdens de focusgroepen van PNN bleken precies deze elementen doorslaggevend voor succes: initiatief nemen, je eigen structuur ontwikkelen, grenzen stellen, open communiceren. Maar dat lukt alleen als je weet hóé. En daar ligt mijn expertise.
Mijn bijdrage aan duurzame verandering
Sinds 2008 zet ik me in voor het welzijn en succes van promovendi. Niet incidenteel, maar structureel. In 2024 bundelden Lodewijk Schmit Jongbloed, Marjo Wijnen-Meijer en ik onze ervaring en kennis in de Travel Guide to your PhD.
Een gids gebaseerd op mijn 17 jaar ervaring als procesbegeleider, de ervaring van een buitenpromovendus, en de blik van een hoogleraar. Deze gids is van onschatbare waarde – niet alleen voor promovendi, maar ook voor hun begeleiders en beleidsmakers.
Klaar om het écht anders te doen?
Wil je weten hoe we samen kunnen zorgen voor minder uitval, meer plezier én tijdige afronding? Laten we in gesprek gaan.
Schrijf je in voor gratis promotietips
